Sét lan truyền có thể gây hư hỏng nghiêm trọng cho hệ thống điện dân dụng, công nghiệp và công trình công cộng. Để bảo vệ thiết bị khỏi hiện tượng quá áp do sét đánh, người ta sử dụng thiết bị chống sét lan truyền (SPD). Vậy thiết bị này là gì và hoạt động ra sao?
Mục lục
Sét lan truyền là gì?
Sét lan truyền là hiện tượng xảy ra khi tia sét đánh xuống một vị trí, tạo ra xung điện và cảm ứng điện từ lan rộng trong bán kính khoảng 2km. Xung này có thể truyền qua các đường dây điện, cáp tín hiệu, vật kim loại… gây hư hại cho thiết bị điện, hệ thống mạng và các hệ thống điều khiển gần đó.
Thiết bị chống sét lan truyền là gì?
Thiết bị chống sét lan truyền (Surge Protection Device – SPD) là thiết bị có chức năng bảo vệ hệ thống điện khỏi hiện tượng quá áp đột ngột do sét đánh hoặc nhiễu xung điện. SPD hoạt động bằng cách chuyển hướng dòng điện tăng đột biến xuống hệ thống tiếp đất, giúp ngăn ngừa hư hỏng cho các thiết bị điện.
Thiết bị này được lắp song song với mạch điện cần bảo vệ. Khi xảy ra hiện tượng quá áp, SPD sẽ chuyển sang trạng thái điện trở thấp để dẫn dòng sét xuống đất. Sau khi hiện tượng kết thúc, nó trở lại trạng thái điện trở cao như bình thường.
Trước đây, SPD còn được biết đến với tên gọi TVS hoặc bộ chống sét lan truyền thứ cấp. Hiện nay, theo tiêu chuẩn UL 1449, thiết bị chống sét lan truyền được chia thành 3 cấp: Type 1, Type 2 và Type 3, chủ yếu dùng trong hệ thống điện xoay chiều.
Nguyên lý hoạt động thiết bị chống sét lan truyền
Nguyên lý hoạt động của thiết bị chống sét lan truyền dựa trên cơ chế mạch bảo vệ. Khi có xung sét hoặc điện áp tăng bất thường xuất hiện trên đường dây, thiết bị sẽ kích hoạt ngay lập tức, dẫn dòng quá áp xuống đất thông qua bộ lọc chuyên dụng. Nhờ đó, xung nhiễu và dòng sét được triệt tiêu, giúp bảo vệ thiết bị điện khỏi nguy cơ quá áp, chập cháy hoặc hỏng hóc.
Phân loại các thiết bị chống sét lan truyền phổ biến hiện nay
Thiết bị chống sét lan truyền (SPD) trong hệ thống điện được phân thành 3 loại chính:
1. Thiết bị chống sét lan truyền SPD Loại 1
Dùng cho các công trình lớn như nhà máy, xí nghiệp hoặc tòa nhà đã có hệ thống chống sét trực tiếp. Thiết bị này có khả năng xử lý dòng sét lan truyền từ hệ thống tiếp đất dội ngược lên lưới điện. Đặc trưng của SPD loại 1 là khả năng chịu xung sét dạng sóng 10/350µs.
2. Thiết bị chống sét lan truyền SPD Loại 2
Đây là thiết bị bảo vệ chính cho hệ thống điện hạ thế. SPD loại 2 thường được lắp trong tủ điện tổng để ngăn quá áp lan truyền, bảo vệ thiết bị điện đầu cuối. Nó hoạt động hiệu quả với dòng xung dạng sóng 8/20µs.
3. Thiết bị chống sét lan truyền SPD Loại 3
Có khả năng xả sét thấp hơn, SPD loại 3 thường được lắp bổ sung sau SPD loại 2, đặt gần các thiết bị nhạy cảm như máy tính, tivi hoặc thiết bị điện tử. Thiết bị này chịu được kết hợp sóng điện áp 1.2/50µs và sóng dòng 8/20µs.
Lưu ý khi lắp đặt thiết bị chống sét lan truyền
Thiết bị chống sét lan truyền Schneider là dòng sản phẩm cao cấp được sản xuất theo tiêu chuẩn châu Âu, nổi bật với độ chính xác, độ bền và khả năng bảo vệ linh hoạt cho hệ thống điện.
Hiện nay, khách hàng có thể lựa chọn các dòng SPD Schneider phổ biến như:
Acti 9 – phù hợp với hệ thống điện dân dụng và thương mại.
Easy 9 – giải pháp chống sét lan truyền cơ bản, tối ưu chi phí.
Ứng dụng của thiết bị chống sét lan truyền
1. Bảo vệ hệ thống điện dân dụng
Trong mùa mưa bão, nguy cơ sét đánh tăng cao, đặc biệt là với hệ thống điện trong nhà. Việc lắp đặt thiết bị chống sét lan truyền giúp ngăn ngừa sự cố cháy nổ, đảm bảo an toàn cho người và tài sản trong gia đình.
2. Bảo vệ đường truyền tín hiệu
SPD có khả năng triệt tiêu xung sét và nhiễu điện, giúp bảo vệ các đường cáp tín hiệu, dây mạng, ăng-ten… Theo các chuyên gia, đến 75% sự cố trên đường truyền tín hiệu là do sét, vì vậy thiết bị chống sét đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo hệ thống hoạt động ổn định.
3. Ứng dụng trong tòa nhà và nhà xưởng
Ở các công trình cao tầng hoặc khu công nghiệp, nguy cơ sét đánh và lan truyền càng lớn. SPD được lắp đặt để bảo vệ hệ thống điện, giảm rủi ro cho máy móc, thiết bị có giá trị lớn và đảm bảo an toàn vận hành cho toàn bộ công trình.
Xem thêm: Top 6 đơn vị sửa chữa máy nước nóng năng lượng mặt trời Hà Nội
